Kenmerkend voor zen is het Zazen

Zen het zittend mediteren. Ter afwisseling is er een manier van mediteren waarin met zeer veel aandacht wordt gelopen. Een leider-monnik loopt voorop en slaat op een gong en achter hem lopen de andere monniken of zenbeoefenaars. Zelfspot met behoud van respect is van groot belang, want ijdelheid of de illusie dat je iets bereikt hebt, ligt altijd op de loer. Een goede grap en relativeren is dan ook wel nodig bij dit keurslijf van regels.

Zen meditatie

Door het centraal stellen van mediteren heeft men soms de indruk dat er een doel bereikt moet worden, bijvoorbeeld verlichting of eenheidsbewustzijn. De verlichting kan volgens de zen echter geen doel op zichzelf zijn. Verlichting is niet iets dat iemand kan afdwingen. Verlichting is de natuurlijke staat van zijn. In die 'toestand' zijn alle tegenstellingen opgelost. Zelfverwerkelijking heeft plaatsgevonden.

Waar komt zen vandaan

Zen is een vorm van het boeddhisme die volgens de overlevering is ontstaan in India en die in de 5e eeuw zou zijn geïntroduceerd in China. Daar kwam zen tot grote bloei, maar tegenwoordig geldt vooral Japan als het centrum van het zenboeddhisme.

Zen legt de nadruk op zit Meditatie als middel tot verlichting

Bij deze meditatievorm zijn onder andere beheersing, wijsheid en een goed gevoel voor Humor van belang. Een ander belangrijk element van zen is de Koan, een soort raadsels die niet langs logische weg kan worden opgelost.

Zen inzicht

In bijna ieder verhaal over zen wordt al in een vroeg stadium vermeld, dat het eigenlijk onmogelijk is zen te beschrijven of uit een boek te leren. Dit geldt eens temeer voor Satori, de plotselinge ultieme zen ervaring die veelal pas na jaren van training doorbreekt en waarbij alle puzzelstukjes in één klap op hun plaats lijken te vallen.

Zen confrontatie

Er is spiritueel inzicht of gewaarzijn van het leven zelf, maar geen tijd, noch zin of doel. Men kan niet het doel hebben doelloos te zijn. Daarom spreekt iedere zenmeester in paradoxen over het doel en zegt altijd met nadruk dat willen leidt tot lijden. De meditatie schept wel voorwaarden. Indien de gehechtheid aan een doel bestaat zal het doel niet bereikt kunnen worden. De essentie is eigenlijk 'ongehecht zijn' en tegelijkertijd verbonden en daarvoor is mediteren in principe niet nodig. Maar hoe moeilijk het doel te halen ook is, de techniek is een zeer precies gegeven.